Kategori: Makaleler

Geçmişe Yönelik Dava Açılabilir mi? Zamanın Hafıza ve Duygular Üzerindeki İzleri Bazen yıllar önce yaşanmış bir olayı düşünürken kendime şu soruyu soruyorum: İnsan, geçmişte kalan bir haksızlığı neden bugün yeniden bütün ağırlığıyla hissedebilir? Bir olayın üzerinden yıllar geçmesi, onun zihnimizdeki anlamını gerçekten değiştirir mi? “Geçmişe yönelik dava açılabilir mi?” sorusu hukuki olduğu kadar psikolojik de bir sorudur. Hukuken bunun cevabı olayın türüne, zamanaşımı ve hak düşürücü sürelere, delillere ve uygulanacak mevzuata göre değişir. Ancak psikolojik açıdan mesele daha karmaşıktır: Geçmişte yaşanan bir olayın bugün hatırlanması, yorumlanması ve adalet arayışına dönüşmesi bilişsel, duygusal ve sosyal süreçlerin birlikte çalıştığı bir deneyimdir. Bilişsel…

Türk Edebiyatında İlk Hikâye Denemesi Nedir? Müsameretnâme’yi Ekonomi Perspektifinden Okumak Laho sayfasında yeni bir konuya geçiyoruz: Bugün gündemimiz Türk edebiyatında ilk hikaye denemesi nedir. Bir insanın hayatındaki en görünmez ekonomik kararlar çoğu zaman en sıradan görünen anlardır: Bir akşam dışarı çıkmak yerine evde kalmak, sahip olduğu parayı bugün harcamak yerine yarına saklamak, bir işi kabul etmek ya da başka bir fırsat için beklemek… Kaynakların sınırlı olduğu bir dünyada hiçbir tercih gerçekten “bedelsiz” değildir. Zamanımız, paramız, emeğimiz, dikkatimiz ve hatta güvenimiz kıt kaynaklardır. Bir şeyi seçtiğimiz anda başka bir ihtimali geride bırakırız. Bundan yaklaşık bir buçuk asır önce yazılmış bir hikâye…

Dünyanın En Güçlü Kuşu Hangisidir? Gücün Siyaseti Üzerine Bir Analiz Güç, yalnızca fiziksel üstünlükten ibaret değildir. Doğada bir canlının kanat açıklığı, avlanma yeteneği ya da dayanıklılığı nasıl bir üstünlük göstergesiyse, toplumlarda da kurumlar, ideolojiler ve iktidar ilişkileri benzer bir rol oynar. Bir kuşun “en güçlü” olarak tanımlanması bize yalnızca biyolojik bir cevap sunmaz; aynı zamanda gücün nasıl ölçüldüğünü, hangi özelliklerin değerli kabul edildiğini ve üstünlüğün hangi koşullarda anlam kazandığını sorgulatır. Dünyanın en güçlü kuşu sorusunun cevabı genellikle harpi kartalı (Harpy Eagle) olarak verilir. Ancak bu soruyu siyaset bilimi perspektifinden ele aldığımızda asıl mesele, kartalın fiziksel kuvvetinden çok “gücün nasıl inşa…

Herkese merhaba! Laho olarak bugün Titanyum mu daha sağlam, alüminyum mu konusunda kapsamlı bir değerlendirme sunuyoruz. Titanyum mu Daha Sağlam, Alüminyum mu? Gücü Sadece Metalle Ölçmek Bir malzemeye dokunduğumuzda aslında yalnızca fiziksel bir nesneye temas etmeyiz; o nesnenin arkasındaki insan emeğine, ekonomik ilişkilere, teknolojik tercihlere ve toplumsal değerlere de temas ederiz. Günlük hayatta bir telefonun kasasına, bir uçağın gövdesine ya da bir bisiklet parçasına bakarken çoğumuz “Bu hangi metalden yapılmış?” diye düşünmeyiz. Ancak bu basit görünen soru, aslında toplumların nasıl üretim yaptığını, hangi grupların hangi teknolojilere erişebildiğini ve “güç” kavramını nasıl tanımladığımızı anlamak için önemli bir kapı açar. Titanyum mu…

Giriş Altı Kot 1 Ne Demek? İnsan Psikolojisi Üzerinden Bir Mekân Algısı İncelemesi Bir mekânı değerlendirirken çoğu zaman önce gözümüz karar verir. Geniş bir pencere, ferah bir salon, yüksek tavan ya da güzel bir manzara bize hemen olumlu bir his verebilir. Fakat insan zihninin mekânlarla kurduğu ilişki bundan çok daha karmaşıktır. Bir evin kaçıncı katta olduğu, ışığı nasıl aldığı veya giriş seviyesine göre nerede bulunduğu sadece fiziksel bir bilgi değildir; aynı zamanda güven, aidiyet, rahatlık ve kontrol duygularımızı etkileyen psikolojik bir deneyimdir. “Giriş altı kot 1 ne demek?” sorusuyla karşılaştığımda benim dikkatimi çeken ilk şey, insanların aslında yalnızca bir inşaat…

Ev Sigortasında Neler Var? Ekonomi Perspektifiyle Konut Güvencesinin Görünmeyen Değeri Kaynakların sınırlı, ihtiyaçların ise sınırsız olduğu bir dünyada her karar aslında başka bir tercihten vazgeçmek anlamına gelir. Sahip olduğumuz para, zaman ve enerji belirli bir bütçe içinde hareket eder. Bir aile için yeni bir eşya almak, tasarruf yapmak, yatırım yapmak ya da bir sigorta poliçesine ödeme yapmak arasında görünmeyen bir seçim süreci vardır. Çünkü ekonomik hayat yalnızca kazançlardan değil, belirsizlikler karşısında verilen kararlardan da oluşur. Bir ev sahibi için “Ev sigortası yaptırmalı mıyım?” sorusu yalnızca bir finans ürünü tercihi değildir. Bu soru aynı zamanda risk yönetimi, servetin korunması, gelecekteki belirsizliklere…

Mehtap Elaidi kaç yaşında? Tek bir sayıdan daha fazlası olan tartışma Mehtap Elaidi denince çoğu kişinin aklına sadece bir moda tasarımcısı gelmiyor aslında; Türkiye’de modern çizgiyi, şehirli kadının duruşunu ve zamana direnen bir estetik anlayışı da beraberinde çağırıyor. Ama garip olan şu: bir noktadan sonra insanlar onun üretiminden çok, en basit soruya takılıyor: Mehtap Elaidi kaç yaşında? Konya’da yaşayan 26 yaşında biri olarak şunu net hissediyorum: Bu soru aslında matematiksel değil, sosyolojik bir soru. Hatta içimdeki mühendis hemen hesap yapmaya çalışırken, içimdeki insan tarafı “neden bu kadar merak ediliyor?” diye sorgulamaya başlıyor. Analitik yaklaşım: Yaş bir veri midir, yoksa yorum…

Laho ailesi merhaba! Bu içeriğimizde “Koruma kararı çıktığını nasıl öğrenebilirim” konusunu tüm detaylarıyla inceliyoruz. Uzaklaştırma kararı GBT’de çıkar mı? Güvenlik sistemlerinin görünmeyen yüzü Eskişehir’de üniversitede çalışan 27 yaşında bir araştırmacı olarak şunu söyleyebilirim: insanların en çok yanlış anladığı konulardan biri, hukuki kararların “her yerde anında görünür” olduğu düşüncesi. Özellikle de konu uzaklaştırma kararı GBT’de çıkar mı? olunca, işin içine hem merak hem de biraz endişe karışıyor. Gündelik hayatta bunu sık duyuyorum. Kampüste, kafede, hatta tramvay beklerken bile biri mutlaka soruyor: “Hocam şimdi biri hakkında uzaklaştırma kararı varsa polis GBT’de hemen görüyor mu?” Bu sorunun kısa cevabı var ama kısa cevaplar…

Merhaba değerli ziyaretçiler, Laho sayfasında Bulmacada künk ne demek konusunu masaya yatırıyoruz. Bulmacada Künk Ne Demek? Antropolojik Bir Perspektifle Kültür, Sembol ve Kimlik Bir kelimenin yalnızca sözlükteki karşılığını ararken aslında insanlığın ortak hafızasına açılan küçük bir kapıyı araladığımızı fark etmek büyüleyicidir. Farklı coğrafyalarda yaşayan insanların nesnelerle, doğayla, geçmişle ve birbirleriyle kurduğu ilişkileri keşfetmeye duyulan merak, bazen bir bulmaca sorusuyla başlayabilir. “Künk” gibi gündelik hayatta artık daha az kullanılan bir sözcük, yalnızca birkaç harften oluşan bir cevap değil; üretim biçimlerini, yerleşim tarihlerini, teknolojik gelişmeleri ve toplulukların dünyayı algılama biçimlerini anlamaya yardımcı olan kültürel bir izdir. Bulmacalarda “künk” kelimesi genellikle toprak veya…

Yakalama Şartları Nelerdir? İnsan Zihninin Dikkat, Duygu ve Sosyal Bağlarla Bir Şeyi Fark Etme Süreci İnsan davranışlarının ardındaki görünmeyen mekanizmaları düşündüğümde beni en çok etkileyen sorulardan biri şudur: Bir insan ne zaman bir şeyi gerçekten “yakalar”? Bir bilgiyi, bir duyguyu, bir fırsatı ya da çevresindeki küçük bir değişimi fark etmesini sağlayan süreç tam olarak nasıl işler? Günlük hayatta çoğu zaman bir şeyi gördüğümüzü sanırız ancak aslında zihnimiz yalnızca seçtiği parçaları işler. Aynı ortamda bulunan iki kişi tamamen farklı ayrıntıları fark edebilir. Birinin dikkatini çeken bir olay, diğerinin zihninde hiç iz bırakmayabilir. “Yakalama şartları nelerdir?” sorusu bu nedenle yalnızca bir olayın…